सुरक्षा सुत्र

सुरक्षा सुत्र

• पासवर्ड बलियो किसिमको कसैले पनि अनुमान गर्न नसकिने किसिमको राख्नुहोस् जसमा अंग्रेजी ठूला अक्षर तथा अंकहरु मिसिएका १२ वटा अक्षरहरु हुन् । 
• हरेक सेवाको लागि राखिने पासवर्ड फरक किसिमको राख्नुहोस् । फरक सेवाको लागि एकै प्रकारको पासवर्ड नराख्नुहोस् ।
• तपाईको सामाजिक संजालमा राखिने पासवर्ड भन्दा वित्तीय कारोबारमा राख्ने पासवर्ड फरक राख्नुहोस् ।
• तपाईको पासवर्ड कसैसंग पनि नभन्नुहोस्÷नलेख्नुहोस् ।
• यदी तपाईको मोवाईल नम्बर तथा ईमेल आईडि परिवर्तन भएको छ भने बैंकमा जानकारी गराउन नबिर्सिनुहोस् ।

१. ईमेल सुरक्षा सुत्र

• शंकास्पद ईमेल देखि टाडै रहनुहोस् । शंकास्पद ईमेलबाट आएका फाईलहरु खोल्ने कार्य नगर्नुहोस् जबसम्म सो ईमेलको बारेमा पूर्ण जानकारी हुँदैन । यदी तपाईले त्यस्ता किसिमका ईमेलहरु तथा फाईलहरु खोल्नु भयो भने त्यसले तपाईको ईमेल ह्याक गर्ने तथा तपाईको कम्प्यूटरमा पनि गलत किसिमको सफ्ट्वयर राखी त्यसको नराम्रो फाईदा उठाउन सक्नेछ । 
• यदी त्यस्तो कुनै प्कारको शंकास्पद क्रियाकलाप शंकास्पद लागेको अवस्थामा तपाईको ईमेलको आईडि लगायत तपाईको खाताको बारेमा कुनै किसिमको शंकास्पद गलत ईमेल प्राप्त भएको आभाष भएमा तुरुन्त बैंकमा सम्पर्क गर्नुहोस् ।

२. अनलाईन बैंकिङ्ग सुरक्षा सुत्रः

• अनलाईन बैंकिङ्ग प्रयोग गर्दा सार्बजनिक स्थानको कम्प्यूटर प्रयोग नगर्नुहोस् ।
• तपाईको पासवर्ड बैंकको कर्मचारी तथा अन्य कुनै व्यक्तिसंग पनि सेयर नगर्नुहोस् ।
• बारम्बार अनलाईन बैंकिङ्गको पासवर्ड परिवर्तन गर्नुहोस् ।
• कमजोर किसिमको पासवर्ड नराख्नुहोस् , पासवर्ड राख्दा कसैले पनि अनुमान गर्न नसकिने किसिमको राख्नुहोस् जसमा अंग्रेजी ठूला अक्षर तथा अंकहरु मिसिएका १२ वटा अक्षरहरु हुन् । 
• अनलाईन बैंकिङ्गको लगईन पासवर्ड तथा कारोबार पासवर्ड फरक राख्नुहोस् ।
• जब अनलाईन बैंकिङ्गको लागि लगईन गर्नुहुन्छ तब browser लाई "private browsing" मा परिवर्तन गर्नुहोस् । 
• अनलाईन बैंकिङ्गको कार्य सकिए पश्चात लगआउट गरी दचयधकभच बन्द गर्न नबिर्सिनुहोस् ।
• यहाँको ईमेलमा आएको कारोबारका लगईन आईडि वा अनलाईन सम्बन्धमा कुनै पनि कुरा ईमेलमा सोधिएमा सो को जवाफ नदिनुहोस् किनकि, बैंकले तपाईको कुनैपनि सूचना माग्दैन बरु त्यसरी ईमेल आएको छ भने तुरुन्त बैंकमा सम्पर्क गर्नुहोस् । 
• अनलाईन बैंकिङ्ग प्रयोग गर्नको लागि ईन्टरनेट browser बाट  https:// ebanking. muktinathbank. com.np  मार्फत खोल्नुहोस् । अनलाईन बैंकिङ्ग प्रयोग गर्नुपूर्व बैंकको ईन्टरनेट साईट देखिएको छ वा छैन हेर्न नभुल्नुहोला ।
• अनलाईन बैंकिङ्ग  प्रयोग गर्दा कुनै शंकास्पद अवस्था सिर्जना भएको अवस्थामा तुरुन्त बैंकमा सम्पर्क गर्नुहोस् ।
• यदी तपाईको मोवाईल नम्बर तथा ईमेल आईडि परिवर्तन भएको छ भने बैंकमा जानकारी गराउन नबिर्सिनुहोस् ।

३ ए.टि.एम सुरक्षा सुत्रः

• ए.टि.एम प्रयोग गर्ने समयमा आफ्नो वरिपरिको वस्तुस्थिति नियाल्नुहोस् ।
• पिनकोड हाल्ने समयमा किबोर्डलाई छेक्नुहोस् कसैले हेरिरहेको हुन सक्दछ । 
• ए.टि.एम प्रयोग गर्ने समयमा तपाईको वरिपरि कुनै शंकास्पद व्यक्ति वा वस्तुस्थिति देखेमा ए.टि.एम बुथबाट तुरुन्त बाहिरिनुहोस् ।
• तपाईको कार्ड सुरक्षित स्थानमा राख्नुहोस् जहाँबाट चोरी पनि नहोस् र नहराओस् ।
• सजिलै सम्झने किसिमको पिनकोड प्रयोग गर्नुहोस् । कार्डको पिनकोर्ड आफ्नो कार्ड धबििभत वा मा नलेख्नुहोस् ।
• ए.टि.एम कार्डको पिन कोर्ड बनाउने क्रममा आँफु संग सम्बन्धित कुनै पनि नम्बरहरु प्रयोग नगर्नुहोस् । जस्तैः तपाईको जन्म मिति, फोन नं, सवारी साधन नम्बर आदि ।
• कार्ड चोरी भएमा वा हराएमा तुरुन्त सम्पर्क गर्नुहोस् ।

४. मोबाईल फोन सुरक्षा सुत्रः

मोबाईल बैंकिङ्गको प्रयोग गर्दा अपनाउनु पर्ने साबधानीहरुः

• मोबाइृल बैंकिङ्गको प्रयोग गर्दा आफ्नो सुरक्षा अपनाउँदा अन्य कसैले बुझ्ने किसिमको बाटो नअपनाउनुहोस् ।
• पासवर्ड प्रयोग गर्दा अरुले अनुमान गर्न सक्ने किसिमको प्रयोग नगर्नुहोस् । जस्तै यहाँको जन्म मिति, सवारी साधन नम्बर आदि ।
• जब पिन प्रयोग गनुृहुन्छ त्यस अवस्थामा कसैले नदेख्ने गरी पिन प्रयोग गर्नुहोस् ।
• सुरक्षाको लागि समय समयमा पिन कोड परिवर्तन गर्नुहोस् ।
• मोबाईल बैंकिङ्गको प्रयोग गरी सके पश्चात पिन लगआउट नगरी मोबाईल नछाड्नुहोस् ।
• मोबाईल बैंकिङ्गको प्रयोग गर्ने क्रममा आवश्यक भाईरस तथा अन्य सुरक्षाको लागि स्क्यान गर्नुपर्ने हुन्छ सो सम्बन्धमा उपयुक्त विधि अपनाउनुहोस् ।
• मोबाइृल बैंकिङ्गको प्रयोग गर्दा मोबाईल बाहेक अन्य डिभाईसबाट नखोल्नुहोस् । जहाँबाट तपाईको सम्पूर्ण सूचनाहरु अरुले सहजै पत्ता लगाउन सक्नेछन् । 
• जबसम्म तपाईले प्रयोग गर्नु भएको मोबाइृल बैंकिङ्ग लगअफ गर्नुुहुन्न तबसम्म मोबाईल बैंकिङ्गको प्रयोग गर्दा यहाँले दिनु भएको सम्पूर्ण सूचनाको पूर्ण जिम्मेबारी यहाँ नै हुनु हुने छ । 
• मोबाईल बैंकिङ्गको सम्पूर्ण सुरक्षा निति सम्बन्धमा तपाई नै पूर्ण जिम्मेबार व्यक्ति हुनुहुने छ। 
• यहाँको मोबाईल नम्बर परिवर्तन भएको अवस्थामा सोको जानकारी बैंकलाई दिनुहोस् ।
• मोबाइल उपकरणहरूमा स्थान ट्र्याकिंग–– मोबाइल उपकरणहरूमा केहि अनुप्रयोगहरूले तपाईंको स्थानको बारेमा हामीलाई जानकारी  प्राप्त हुने छ यदीे तपाईं त्यस्तो स्थान ट्र्याकिंगको जानकारीको लागि अनुरोध गर्नुहुन्छ। 

उल्लेखित सुरक्षा सुत्र तोडेको अवस्थामा?